“ต่อมบาร์โธลินอักเสบ” เจ็บน้องสาว มีตุ่มบวมตรงปากช่องคลอด อันตรายไหม?

ต่อมบาร์โธลินคืออะไร?

ต่อมบาร์โธลิน (Bartholin’s glands) เป็นต่อมขนาดเล็กซ้าย-ขวา อยู่บริเวณปากช่องคลอด (ด้านในของแคมใหญ่) หน้าที่ของต่อมนี้คือ หลั่งน้ำหล่อลื่นในขณะมีเพศสัมพันธ์ ตามปกติเราจะไม่รู้สึกถึงมันเลย แต่เมื่อเกิดการอุดตันหรือติดเชื้อ ต่อมจะบวมโต อักเสบ และอาจกลายเป็นฝีได้

อาการของ “ต่อมบาร์โธลินอักเสบ”

• มีก้อนบวมที่แคมใหญ่ข้างใดข้างหนึ่ง
• เจ็บเวลาเดิน, นั่ง หรือขณะมีเพศสัมพันธ์
• รู้สึกปวดตุบ ๆ คล้ายมีหนอง
• ถ้ารุนแรง อาจมีไข้ร่วมด้วย
• หากปล่อยไว้อาจกลายเป็น “ฝีหนอง” ต้องผ่าเปิดระบาย

บางคนเป็นแบบไม่มีอาการเจ็บเลย แต่พบก้อนใต้ผิวขนาดประมาณเมล็ดถั่ว กรณีนี้เรียกว่า ซีสต์ต่อมบาร์โธลินซึ่งยังไม่อักเสบ

สาเหตุที่ทำให้ต่อมบาร์โธลินอักเสบ

• การอุดตันของท่อระบายน้ำของต่อม
• การติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น E. coli, Staphylococcus
• พฤติกรรมที่เพิ่มความเสี่ยง:
• สวมกางเกงในรัดแน่น
• การโกน/แวกซ์จุดซ่อนเร้นไม่สะอาด
• ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
• ความเครียดหรือพักผ่อนน้อย

วิธีรักษาต่อมบาร์โธลินอักเสบ

1. ถ้ายังไม่อักเสบ ซีสต์ขนาดเล็ก ไม่เจ็บ : สังเกตอาการ, ประคบอุ่นวันละ 3–4 ครั้ง เพื่อกระตุ้นให้ต่อมระบายตัวเองได้

2. ถ้าอักเสบ ปวดบวมชัดเจน :

• พบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะ
• งดเพศสัมพันธ์ชั่วคราว
• หลีกเลี่ยงการบีบหรือกดเอง เพราะอาจทำให้ติดเชื้อเพิ่ม

3. กรณีฝีหนองหรือเป็นซ้ำบ่อย : แพทย์อาจพิจารณา ผ่าระบายหนอง หรือ ทำ marsupialization (เย็บเปิดรูระบาย)

ดูแลตัวเองยังไง ไม่ให้เป็นซ้ำ?

    
• เลือกชุดชั้นในที่ระบายอากาศดี
• ไม่ควรนั่งแช่น้ำหรือใส่ผ้าอนามัยนานเกิน 4–6 ชม.
• โกน/แว็กซ์ขนอย่างสะอาด ปลอดเชื้อ
• ไม่บีบหรือกดก้อนที่ไม่รู้แน่ชัด
• หากมีอาการซ้ำบ่อย ควรพบแพทย์เฉพาะทาง

Q&A ต่อมบาร์โธลินอักเสบ

• Q: ก้อนที่แคมใหญ่ บวม เจ็บมาก เป็นอะไร?
• A: อาจเป็นต่อมบาร์โธลินอักเสบ หรือฝีจากการติดเชื้อ ต้องพบแพทย์เฉพาะทางสูตินรีเวชเพื่อตรวจและวินิจฉัย

• Q: ถ้าเป็นแล้วต้องผ่าตัดทุกรายไหม?
• A: ไม่จำเป็นค่ะ ถ้ายังไม่อักเสบมาก อาจหายได้เองหรือใช้ยาปฏิชีวนะรักษา

• Q: ต่อมบาร์โธลินอักเสบเกี่ยวกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม?
• A: ไม่จำเป็นต้องเกิดจาก STD แต่หากเกิดร่วมกับโรคติดต่อ เช่น หนองใน ก็อาจกระตุ้นให้ต่อมนี้อักเสบได้ง่ายขึ้น

• Q: มีโอกาสเป็นซ้ำได้ไหม?
• A: ได้ค่ะ โดยเฉพาะถ้าไม่ได้ระบายหนองหรือรักษาที่ต้นเหตุ การทำหัตถการเพื่อเปิดรูระบายอาจช่วยลดการเป็นซ้ำ

ต่อมบาร์โธลินอักเสบ อาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่ถ้าไม่รีบรักษา อาจกลายเป็นฝีติดเชื้อและเรื้อรังได้
 หากคุณมีก้อนบวม เจ็บผิดปกติบริเวณน้องสาว อย่ารอช้าแนะนำพบแพทย์สูตินรีเวช

Feel Confident. Live Radiant.
ดูแลสุขภาพผู้หญิงอย่างเข้าใจ โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านนรีเวช